Rak szyjki macicy jest czwartym najczęściej występującym nowotworem u kobiet na świecie. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) rocznie diagnozuje się ok. 660 tys. nowych przypadków. Rakowi szyjki macicy można w dużej mierze zapobiegać poprzez szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) i regularne badania profilaktyczne. Wczesna diagnoza i szybko podjęte leczenie znacząco poprawia rokowania. 

Od 19 do 25 stycznia 2026 r. trwa Europejski Tydzień Walki z Rakiem Szyjki Macicy.

Najwyższe wskaźniki zachorowalności i umieralności z powodu raka szyjki macicy występują w krajach o niskich i średnich dochodach. To efekt nierówności, jakie wynikają z braku dostępu do szczepień, badań przesiewowych i leczenia.

W Polsce dostęp do badań przesiewowych zapewnia program profilaktyki raka szyjki macicy.
– W 2025 r. z badań w ramach etapu podstawowego programu skorzystało w poradniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) ponad 12 tys. mieszkanek naszego województwa. Niemal 45 tys. wykonało to badanie w pracowniach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) – mówi Łukasz Jarocki, rzecznik prasowy mazowieckiego NFZ. – W przypadku materiału pobranego u 66 tys. Mazowszanek trzeba było dokonać jego oceny w ramach etapu diagnostycznego, a u nieml 500 pań w ramach etapu diagnostyki pogłębionej – dodaje.
Rak szyjki macicy jest spowodowany przewlekłym zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).

Test HPV HR zamiast cytologii
Od ubiegłego roku w programie profilaktyki raka szyjki macicy dostępny jest bezpłatny test HPV HR. Kilka minut, jedno pobranie i test, który wykrywa różne typy wirusa brodawczaka ludzkiego, w tym te, które najbardziej sprzyjają rozwojowi nowotworu. To nowoczesne badanie jest skuteczniejsze od tradycyjnej cytologii, a jego prawidłowy wynik daje spokój nawet na 5 lat.
Profilaktyczny program NFZ skierowany jest do kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Więcej informacji na jego temat znajdziesz w naszym „Poradniku Pacjenta”:
https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/wczesniej-niedostepny-teraz-zrobisz-go-na-nfz-test-hpv-hr-skuteczniejsza-profilaktyka-raka-szyjki-macicy,8841.html

Szczepienia przeciw HPV
Profilaktykę nowotworów wywoływanych przez wirus brodawczaka ludzkiego warto zacząć od szczepień dzieci. Mogą je przyjmować zarówno dziewczęta, jak i chłopcy po ukończeniu 9 lat. Doświadczenia krajów, w których od lat stosowane są programy szczepień przeciw HPV wskazują, że odnotowano ponad 90 proc. skuteczność w zapobieganiu przetrwałym zakażeniom HPV, stanom przedrakowym szyjki macicy, pochwy i sromu oraz kłykcinom u kobiet oraz stanom przedrakowym prącia, odbytu i kłykcinom u mężczyzn.
Szczepionki przeciw HPV są bezpieczne i dobrze tolerowane. O szczepieniach przeczytasz więcej na stronie: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/

opr. E. Janiszewska, źródło: Mazowiecki OW NFZ