Na szlaku pielgrzymkowym

Już w początkach XVII w. pisarz Andrzej Święcicki przekonywał, że Płock „przewyższa wszystkie miasta Mazowsza starożytnością, pięknością położenia, czcią wspaniałej świątyni i stolicą biskupią”. Płock nazywany był także „miastem kościołów”.

Znaczenie wielowiekowej przeszłości Płocka, jako miejsca szczególnego „w dziejach naszej Ojczyzny, w dziejach Kościoła, w dziejach świętości” podkreślał Papież Jan Paweł II. „Raduję się, że dane mi jest (…) odwiedzić Płock– jedną ze stolic piastowskich naszego kraju a zarazem prastarą stolicę biskupią” – tymi słowami Jan Paweł II witał się z mieszkańcami Płocka podczas 4.pielgrzymki do Polski w 1991 r. Nad ołtarzem papieskim górował wtedy wizerunek Jezusa Miłosiernego, gdyż właśnie tu, w Płocku, św. Faustyna Kowalska miała pierwsze objawienie znanego dziś na całym świecie obrazu.

Płock jest jednym z miast „na świetlistym szlaku”. Jest z nim związanych wiele wybitnych postaci. Obok świętej Faustyny są to św. Andrzej Bobola i błogosławiony ojciec Honorat Koźmiński – obaj związani z płocką „Małachowianką” oraz dwaj duchowni, beatyfikowani przez Jana Pawła II: arcybiskup Antoni Julian Nowowiejski i biskup Leon Wetmański.

Wreszcie Płock jest stolicą mariawitywizmu. Tu znajduje się jedyna w Europie katedra Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, gdzie pochowana jest założycielka tego Kościoła – siostra Maria Franciszka Kozłowska.

W myślach przemierzam ten świetlisty szlak, na którym św. Faustyna Kowalska przygotowywała się do przyjęcia orędzia o miłosierdziu – szlak od Łodzi i Warszawy, poprzez Płock, Wilno, po Kraków.

Tak mówił Ojciec Święty podczas mszy świętej na krakowskich Błoniach 18 sierpnia 2002 r. To właśnie ten Papież wyniósł na ołtarze skromną siostrę Faustynę Kowalską ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. 22 lutego 1931 r., właśnie w Płocku, 26-letnia Siostra Faustyna miała objawienie obrazu Jezusa Miłosiernego i usłyszała Jego życzenie, dotyczące ustanowienia w Kościele Święta Miłosierdzia Bożego.

Dzięki Siostrze Faustynie powstał słynny obraz Jezusa Miłosiernego z podpisem „Jezu, ufam Tobie!”. Wiele lat później Papież – Polak wprowadził nowe święto kościelne – Niedzielę Miłosierdzia Bożego (pierwsza niedziela po Wielkanocy). Jan Paweł II beatyfikował (18.04.1993r.) a następnie kanonizował (30.04.2000r.) siostrę Faustynę, śladami której podążają dziś pielgrzymi z całego świata.

W domu zakonnym Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia Bożego przy Starym Rynku 14/18 znajduje się Sanktuarium Bożego Miłosierdzia, a w nim kaplica z obrazem Jezusa Miłosiernego i relikwiami św. Faustyny. W dawnej piekarni, w której siostra pracowała podczas pobytu w domu zakonnym w Płocku (1930-32), znajduje się Muzeum św. Siostry Faustyny. Zgromadzono w nim wiele pamiątek i dokumentów związanych z pierwszą polską świętą i pierwszą mistyczką. W zabytkowych piwnicach zachował się autentyczny piec do wypieku chleba, natomiast w sąsiednich pomieszczeniach odtworzono wyposażenie kuchni i celę zakonną siostry Faustyny.

Obecnie trwa rozbudowa świętego miejsca – ciasną kaplicę zastąpi sanktuarium, mogące pomieścić około 1000 wiernych.

Płock szczyci się przynależnością do grona Miast Papieskich. Papież – Polak Jan Paweł II, wielki Apostoł Miłosierdzia Bożego, odwiedził miasto w dniach 7-8 czerwca 1991 r., podczas swej czwartej pielgrzymki do Ojczyzny. Papież odprawił mszę świętą w katedrze i na placu przed stadionem. Najważniejszym elementem ołtarza polowego była ogromna ikona Jezusa Miłosiernego (2,2 m x 5 m), która obecnie znajduje się w kościele pw. św. Józefa przy ul. Górnej.

Szczególnym wydarzeniem podczas tej pielgrzymki było spotkanie Jana Pawła II z więźniami płockiego Zakładu Karnego. Papież po raz pierwszy – i jak się okazało, jedyny – odwiedził wówczas polskie wiezienie. Powiedział wtedy: „Wiele razy już odwiedzałem więzienia i więźniów w ciągu lat mojej papieskiej posługi w Rzymie, w Italii i w innych krajach świata. W Polsce po raz pierwszy.” Do historii przeszło też jedyne po Krakowie, nieformalne spotkanie Jana Pawła II z młodzieżą „w oknie” Domu Biskupiego, gdzie Ojciec Święty nocował. Atmosfera tego wieczoru była równie serdeczna, jak na Franciszkańskiej, a Papież powiedział: „Bardzo się cieszę, że mogę tu do was przemawiać przez okno. Dotychczas tylko w Krakowie to się udawało”.

Papieską pielgrzymkę do Płocka upamiętnia pomnik Jana Pawła II, stojący przy katedrze, zaprojektowany przez Gustawa Zemłę. Na ornacie Papieża umieszczono postać Jezusa Miłosiernego, a na cokole napis: „Pozdrawiam całe Mazowsze”.

Nie sposób poznać dziedzictwo i atmosferę miasta bez odwiedzenia zabytków, usytuowanych na Tumskim Wzgórzu. Zacznijmy od Bazyliki Katedralnej pw. Wniebowzięcia NMP, konsekrowanej w 1144 roku, później wielokrotnie przebudowywanej, która należy do najstarszych w Polsce. W Kaplicy Królewskiej spoczywają prochy książąt mazowieckich i dwóch władców Polski – Władysława Hermana (1079-1102) i jego syna Bolesława Krzywoustego (1102-1138), za panowania których Płock był faktyczną stolicą Polski. Warto też obejrzeć replikę romańskich Drzwi Płockich z brązu i poznać ich historię.

Naprzeciwko katedry, w dawnym opactwie benedyktyńskim i zamku książęcym znajduje się Muzeum Diecezjalne. Budynki datowane są na XVI wiek i posiadają dwie wieże o gotyckim rodowodzie: Szlachecką i Zegarową. W skarbcu zgromadzono bezcenne zabytki sztuki sakralnej m.in. Hermę św. Zygmunta – patrona Płocka (dar Kazimierza Wielkiego z 1370 r.) kielich z paterą, ufundowany przez Konrada Mazowieckiego oraz liczne monstrancje. Najnowsza ekspozycja „Chrystus w sztuce” prezentuje imponujące zbiory malarstwa i rzeźby sakralnej (także gotyckiej).

W drugim budynku muzeum z 1903 r., znajduje się unikalna kolekcja blisko 100 pasów kontuszowych w specjalnie zaprojektowanej szafie.

Przy rynku znajduje się Dom Darmstadt – dawny Hotel Berliński, w którym w latach 1802-1804 mieszkał E.T.A. Hoffmann, słynny niemiecki romantyk. W sąsiedztwie Domu Darmstadt – dziś ośrodka kultury i współpracy z miastami partnerskimi Płocka (Darmstadt jest jednym z nich) mieści się Centrum Informacji Turystycznej.
Wędrując dalej, mijamy z prawej strony Dom pod Trąbami, z zachowanymi fragmentami gotyckich murów, przed którym stoi popiersie bł. bp Leona Wetmańskiego, zamordowanego przez hitlerowców w obozie w Działdowie, beatyfikowanego przez Jana Pawła II. Przy Placu Narutowicza, niegdyś Rynku Kanonicznym, stoją jeszcze dwie dawne kanonie – w jednej mieści się obecnie Dom Biskupi, druga, gotycka, jest siedzibą najstarszego w Polsce Towarzystwa Naukowego Płockiego.

Do TNP należy Biblioteka im. Zielińskich (klasycystyczny Dom pod Opatrznością, po przeciwnej stronie placu). W przebogatych zbiorach TNP jest m.in. 80 grafik Goi „Kaprysy”, pierwsze wydanie „O obrotach sfer niebieskich” Mikołaja Kopernika czy Karta z IX w. z łacińskim tekstem biblijnej Księgi Mądrości. Przy placu Narutowicza od około 1600 roku stoi dawny Pałac Biskupi, kilkakrotnie przebudowywany, w XIX w. przystosowany na użytek sądownictwa.

Na specjalną uwagę zasługuje „Małachowianka” – najstarsza polska szkoła średnia, wzmiankowana już w 1180 r. i działająca nieprzerwanie aż do dzisiaj – początkowo przy kolegiacie św. Michała, a w XVII/ XVIII w. przy Kolegium Jezuitów. Wśród wybitnych nauczycieli z nią związanych jest m.in. św. Andrzej Bobola, wykładowca retoryki. Uczniami Małachowianki byli m.in: bł. Honorat Koźmiński – kapucyn i pisarz religijny czy Ignacy Mościcki – Prezydent RP. W podziemiach liceum znajduje się muzeum szkolne z reliktami architektury romańskiej i gotyckiej, a w gotyckiej wieży – obserwatorium astronomiczne.

Ulubionym miejscem spotkań i licznych odwiedzin turystów jest Stary Rynek, z nowoczesną, podświetlaną fontanną. Stoi przy nim, klasycystyczny ratusz, zaprojektowany przez słynnego architekta Jakuba Kubickiego (twórcy Belwederu i autora pierwszego projektu Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie). 23 września 1831 r. w płockim ratuszu odbyło się ostatnie posiedzenie Sejmu Królestwa Polskiego. Z wieży budynku codziennie rozbrzmiewa hejnał, któremu towarzyszy pojawianie się figur władców – Hermana i Krzywoustego w scenie pasowania na rycerza. Starówka to tętniące życiem serce miasta, zwłaszcza w okresie wiosenno-letnim, zimą atrakcją jest lodowisko.

Przy Starym Rynku znajduje się Dom Darmstadt – dawny Hotel Beriński, w którym w latach 1802-1804 mieszkał E.T.A. Hoffman, słynny niemiecki romantyk. W sąsiedztwie Domu Darmstadt – dziś ośrodka kultury i współpracy z miastami partnerskimi Płocka (Darmstadt jest jednym z nich) mieści się Centrum Informacji Turystycznej i Płocka Lokalna Organizacja Turystyczna.

Opuszczając Stary Rynek warto skierować swoje kroki do kościoła farnego pw. św. Bartłomieja, zbudowanego w 1356 r. W XVIII w. kościół przebudowano, a elewację wejściową w stylu barokowym dobudowano od strony Starego Rynku. Ozdobą fary jest wczesnobarokowy ołtarz, datowany na rok 1640.

Podążając dalej ulicą Kazimierza Wielkiego wzrok przyciąga strzelista sylwetka Świątyni Miłosierdzia i Miłości – neogotyckiego zespołu kościelno-klasztornego należącego do Kościoła Starokatolickiego Mariawitów.

Kościół, zbudowany w latach 1911-1914 ma rangę katedry. W podziemiach pochowana jest założycielka mariatywizmu siostra Maria Franciszka Kozłowska oraz pierwsi biskupi mariawiccy. 15 sierpnia każdego roku do płockiego sanktuarium pielgrzymują wierni z całej Polski i zagranicy.

W pejzażu Płocka znaleźć można jeszcze wiele ciekawych miejsc. Nie sposób ominąć Muzeum Mazowieckiego, które mieści się w pięknie odrestaurowanej kamienicy secesyjnej przy ul. Tumskiej 8. W jego zbiorach znajduje się najbogatsza w Polsce kolekcja sztuki secesyjnej z pracami m.in. Laszczki, Mehoffera, Wyspiańskiego, Laliqua, Muchy.

Prawdziwe skarby kryje Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego – pięknie iluminowane rękopisy z XII wieku, czy prawdziwy rarytas – XVI wieczna Biblia w przekładzie Jakuba Wujka. Biblioteka mieści się w obszernym kompleksie seminarium duchownego, które ma 300-letnie tradycje nauczania.

Obok seminarium znajduje się wybudowany w latach 1758-71 w stylu późnego baroku kościół pw. Jana Chrzciciela. Zachowało się pierwotne wyposażenie wnętrza z bogatą rokokową dekoracją snycerską. Przed kościołem stoi pomnik bł. Abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego, beatyfikowanego przez Papieża Jana Pawła II. Był on wielce zasłużonym biskupem płockim, zamordowanym w hitlerowskim obozie w Działdowie.

Płock jest rodzinnym miastem Władysława Broniewskiego. Przy ul. Kościuszki 24 można obejrzeć dom, w którym mieszkał poeta. Obok znajduje się okazały dąb (pomnik przyrody), do którego często odwoływał się w swej poezji.

Silne związki miasta z Marszałkiem Józefem Piłsudskim, pierwszym Honorowym Obywatelem Płocka upamiętnia pomnik, stojący na pl. Obrońców Warszawy. Za bohaterską obronę w wojnie polsko – bolszewickiej 1920 r. Marszałek odznaczył Płock Krzyżem Walecznych (tylko Lwów dostąpił jeszcze takiego zaszczytu). Bohaterowie tej wojny spoczywają na płockich nekropoliach, wśród których jest cmentarz starszy od Powązek (otwarty w 1780 r.).

Po trudach wędrówek można odpocząć na nadwiślańskiej plaży nad zalewem Sobótka, korzystając z wypożyczalni sprzętu wodnego. Można też popłynąć w rejs po Wiśle statkiem spacerowym „Rusałka” lub szybką łodzią motorową. Na amatorów żeglarstwa czeka przystań jachtowa.

Dobrym pomysłem, nie tylko dla dzieci, jest zwiedzanie Starówki Ciuchcią Tumską, która dowiezie nas do Ogrodu Zoologicznego, malowniczo położonego na wiślańskiej skarpie. Płockie zoo jest w czołówce polskich ogrodów i posiada ok.3,5 tys. zwierząt w ponad 300 gatunkach. Zobaczymy tu m.in. żyrafy, pingwiny, lwy i najmniejsze małpki świata – tamaryny i marmozety. W zoo mieszka także koroniec – największy gołąb na świecie oraz 80-letni aligator Marta, najstarsze zwierzę żyjące w europejskich ogrodach zoologicznych.