Poprzednia wersja strony Plock.eu

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”

1 marca obchodzimy po raz 10. Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Upamiętniamy dziś Tych, którzy po II wojnie światowej walczyli z narzuconą siłą władzą komunistyczną, UB, KBW i NKWD. Święto zostało ustanowione w lutym 2011 r.

„Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych” jest wyrazem hołdu dla żołnierzy i członków powojennej konspiracji a także osób ich wspierających w walce z komunistami w latach powojennych. Przypada 1 marca – tego dnia w 1951 r. w więzieniu na warszawskim Mokotowie, po pokazowym procesie, zostali rozstrzelani przywódcy IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” – prezes WiN ppłk Łukasz Ciepliński „Pług”, „Ludwik” i jego najbliżsi współpracownicy: Adam Lazarowicz, Mieczysław Kawalec, Józef Rzepka, Franciszek Błażej, Józef Batory i Karol Chmiel. Ich ciała komuniści zakopali w nieznanym miejscu.

W polskim zbrojnym podziemiu antykomunistycznym (tzw. 'drugiej konspiracji”) po II wojnie światowej działało około 200 tys. osób, około 20 tys. walczyło w partyzantce. Przeciwko władzy występowali także uczniowie zrzeszeni w podziemnych organizacjach młodzieżowych.

W rejonie Płocka i północnego Mazowsza działała 11. Grupa Operacyjna NSZ. Była to najliczniejsza formacja antykomunistycznego podziemia w tym rejonie. Liczyła ok. 250 żołnierzy. Działała w latach 1946-49 w powiatach: płockim, płońskim, rypińskim i sierpeckim oraz w części powiatów mławskiego i lipnowskiego.

Dowódcą grupy był por. Stefan Bronarski (1916-51) absolwent płockiego gimnazjum, (obecnie liceum Władysława Jagiełły) oraz Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Pułtusku. W czasie okupacji hitlerowskiej był m.in. szefem Kedywu w sztabie inspektoratu płocko-sierpeckiego AK. W 1945 r. objął funkcję zastępcy komendanta Podokręgu Północnego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, a od 1946 r. był komendantem 23. Okręgu Mazowsze Zachodnie NZW. Do aresztowania w 1948 r. był dowódcą 11. Grupy Operacyjnej NSZ. Po brutalnym śledztwie Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go w lipcu 1950 r. na pięciokrotną karę śmierci. Bronarski został stracony w więzieniu na Mokotowie 18 stycznia 1951 r.

Ostatnim żołnierzem podziemia niepodległościowego z okolic Płocka był Kazimierz Dyksiński (1921-54) ps. „Kruczek”. Należał do AK, a od 1945 r. do Ruchu Oporu AK. Aresztowany przez UB i skazany na karę śmierci, tuż przed wykonaniem wyroku, zbiegł z aresztu w Sierpcu. Dołączył do 11. Grupy Operacyjnej NSZ. Zginął 10 czerwca 1954 r wysadzając się granatem podczas obławy UB.

K. Kozłowski

Poprzednia aktualność
«
Następna aktualność
»